Resort Informacji
i Propagandy

W strukturze organizacyjnej Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, będącego tymczasowym organem władzy wykonawczej komunistycznej Krajowej Rady Narodowej, znajdował się pion odpowiedzialny za propagandową osłonę narzucanego Polsce ustroju i władzy komunistów. PKWN, składający się z 14 resortów, powołano na podstawie ustawy KRN z dnia 21 lipca 1944 roku o utworzeniu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego. W rzeczywistości PKWN zaplanowano już wcześniej w Moskwie. Józef Stalin dobrał jego członków z bliżej nieznanych w Polsce osób, jednakże wiernych ideologii komunistycznej. 22 lipca 1944 roku w Chełmnie ujawniono społeczeństwu fakt powstania Komitetu. Jego moskiewską genezę pozostawiono w tajemnicy. Przed Polakami kreowano zaś wizję powołania go w Polsce, na terenach wyzwolonych spod okupacji niemieckiej przez Armię Czerwoną i podległą jej Armię Polską, utworzoną w ZSRR. Fakt umieszczenie RIiP w strukturze PKWN świadczy, iż propagandę od samego początku traktowano jako jedno z kluczowych narzędzi w procesie umacniania władzy komunistów i zaszczepiania ideologii nad Wisłą. Kieronikiem RIiP został dr Stefan Jędrychowski. Na stanowisku pozostał do końca istnienia PKWN, czyli do 31 grudnia 1944 roku.

Organizację i zakres działania RIiP oparto na dekrecie PKWN z dnia 7 września 1944 roku o zakresie działania i organizacji Resortu Informacji i Propagandy. Resort podzielono na 7 wydziałów: ogólny, prasowo-informacyjny, radiowy, filmowy, wydawnictw, propagandy masowej w kraju i propagandy zagranicznej. Objęto w ten sposób nadzór nad wszystkimi kanałami wpływu na społeczeństwo Polski - od słowa mówionego i pisanego po film. Nie zapomniano o wpływie na Polaków znajdujących się poza granicami kraju oraz zagraniczną opinię publiczną i władze. Było to zadanie ostatniego
z wymienionych wyżej wydziałów.
W terenie zaczęto tworzyć placówki wojewódzkie, powiatowe
i miejskie. 

Zakres działalności RIiP obrazują przedstawione wyżej wydziały. Generalnie, Resort miał zajmować się komunikowaniem społeczeństwu informacji o sytuacji politycznej, militarnej, gospodarczej
i społecznej w kraju i na świecie, propagowaniem nowych władz i ustroju, kontrolną publikacji, widowisk i środków masowego przekazu. Zakres działań był szeroki. 

31 grudnia 1944 roku PKWN został przekształcony w Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej.
W miejsce resortów powołano ministerstwa, m.in. Ministerstwo Informacji i Propagandy. Zmiany te wprowadzono na podstawie ustawy KRN z dnia 31 grudnia 1944 roku o powołaniu Rządu Tymczasowego Rzeczypospolitej Polskiej. Program RTRP oparto na założenia zawartych w "Manifeście lipcowym" PKWN z lipca 1944 roku; wzywano w nim do dalszej walki z okupantem niemieckim, zapowiadano szereg reform społeczno-gospodarczych, z reformą rolną na czele, czy poszanowanie prywatnej własności i działalności gospodarczej. Komuniści wiele obiecali ludności, nawet kwestie stojące w formalnej sprzeczności z naturą systemu, jak sektor prywatny i system wielopartyjny.

Dr Stefan Jędrychowski (1910-1996)

był polskim prawnikiem i politykiem, którego życie i kariera były ściśle związane z burzliwymi wydarzeniami XX wieku. Urodził się w Warszawie, jednak większość swojej młodości spędził w Wilnie, gdzie ukończył gimnazjum im. Adama Mickiewicza. Następnie podjął studia ekonomiczne w Uniwersytecie Stefana Batorego, który był jednym z najważniejszych ośrodków akademickich we wschodniej Polsce. Tam obronił również doktorat z prawa. Aktywnie uczestniczył w życiu politycznym, angażując się w działalność organizacji lewicowych, co odzwierciedlało jego przekonania i aspiracje społeczne. Większą część II wojny światowej spędził w ZSRR. W lipcu 1944 roku, w kluczowym momencie dla wyłaniającej się z wojny nowej Polski, został mianowany kierownikiem RIiP w PKWN. W ramach swoich obowiązków, Jędrychowski tworzył struktury Resortu i nadzorował jego działalność na polu rządowej informacji i propagandy. Po powstaniu Rządu Tymczasowego Rzeczypospolitej Polskiej (31.12.1944) został ministrem żeglugi i handlu morskiego. 
W kolejnych latach pełnił inne ważne role państwowe, takie jak poseł, minister oraz ambasador. Jędrychowski był członkiem Polskiej Partii Robotniczej oraz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Zmarł i został pochowany
w Warszawie.

1) Zdjęcie z momentu wieszania polskiej flagi
w Lublinie w lipcu 1944 r., Narodowe Archiwum Cyfrowe

2) Manifest Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, POLONA

3) Referat Informacji i Propagandy, za: Ustawa
z dnia 21 lipca 1944 r. o utworzeniu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, Dz.U. 1944 nr 1 poz. 1; Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 7 września 1944 r. o zakresie działania i organizacji Resortu Informacji i Propagandy, Dz.U. 1944 nr 4 poz. 20; Myśliński J., Z Działalności Resortu Informacji i Propagandy PKWN w zakresie prasy i informacji prasowej, „Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego” 1967, T. 6/1, S. 155-162; Otocki W., Działalność Resortu Informacji i Propagandy w okresie PKWN, "Commentationes" 2005, Nr 2, S. 78-94.

4) Zdjęcie Stefana Jędrychowskiego, Narodowe Archiwum Cyfrowe

5) Biogram Stefana Jędrychowskiego, za: T. Mołdawa, Ludzie władzy 1944-1991. Władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991, Waraszawa 1991.

Źródła danych i zdjęć ze strony

Offroad

In at faucibus enim, sit amet placerat mauris. Cras orci ipsum, vestibulum ac tincidunt ut, eleifend quis dolor. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Maecenas et orci eu nibh interdum laoreet.

Duis euismod, velit sit amet ultrices egestas.

Enim eros semper quam, sed volutpat quam libero vitae libero. Vestibulum vestibulum arcu at finibus accumsan. Pellentesque ac eleifend dui, a varius arcu. Ut vel sagittis nibh.

Nullam tempus est elit, vitae consectetur nulla lobortis et.

Nullam ullamcorper ante sem, nec porttitor ipsum elementum a. Quisque aliquam odio risus, ut sagittis diam vulputate quis. Aliquam ultricies velit non odio rhoncus placerat. Integer a ante ut metus blandit finibus. Fusce bibendum mi sed dolor posuere ullamcorper.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Powołując się należy podać źródło - A. Gendera, informacja-propaganda.pl [dostęp: dd-mm-rrrr]

Zdjęcia z domeny publicznej, dopuszczone do użytku przez właściciela praw (Archiwa Państwowe) lub własnego autorstwa

Strona www stworzona w kreatorze WebWave